De la met goede bedoelingen

Column: vanuit het perspectief van een ouder die die la ook heeft.

Elk huishouden heeft er een. De la, soms is het een mand, soms een hele plank, met de bamboe tandenborstels die niemand prettig vond, de derde herbruikbare koffiebeker, katoenen tas nummer veertien. Alles ooit aangeschaft in een opwelling van goede wil, alles ongebruikt, en alles daardoor slechter voor het klimaat dan het wegwerpproduct dat het moest vervangen.

Dat laatste is het ongemakkelijke geheim van duurzaam winkelen, en het wordt zelden hardop verteld: een herbruikbaar product wordt geboren met een schuld. Een roestvrijstalen drinkfles kost in productie evenveel CO2 als tientallen plastic flesjes; een katoenen tas moet, afhankelijk van welke studie men raadpleegt, vijftig tot enkele honderden keren mee voordat hij het plastic zakje verslaat. Het omslagpunt ligt nooit bij de kassa. Het ligt maanden later, in het gebruik, of het komt nooit, en dan ligt het in de la.

De verklaring waarom dit verhaal zo weinig klinkt, is ontnuchterend: "koop minder" is geen verdienmodel. Duurzaamheid is een markt geworden, en markten verkopen liever een groene aankoop dan een uitgestelde. Vandaar dat de nuttigste vragen niet op de verpakking staan. Is er al iets in huis dat dit doet? De pot in de kast verslaat de fraaiste nieuwe bewaardoos. Wordt dit werkelijk wekelijks gebruikt? Zo niet, dan wordt hier een schuld gekocht die nooit wordt ingelost. En: vervangt dit iets, of komt het erbij? Alleen vervanging telt; een extra product met een groen etiket is gewoon een extra product.

Wie zo koopt, koopt minder, en wat er wél komt, gaat aan het werk. Eén fles die zes jaar dagelijks mee naar school gaat, verslaat drie ontwerpflessen die elk een seizoen in de mode waren, financieel is dat trouwens exact dezelfde som. Het is ook waarom de betere trendplatforms, Risegoods voorop, niet alleen bijhouden wat er gekocht wordt maar wat mensen blíjven gebruiken. Dat verschil is precies het verschil tussen een trend en een bevlieging.

Kinderen zien het onderscheid intussen scherper dan wij denken. Een huis vol groene spullen en een huis waar spullen lang meegaan, zijn twee verschillende opvoedingen. De la geeft, geheel gratis, de verkeerde.

Misschien vanavond die la eens opentrekken. Welk voorwerp ligt er het langst? En wat zou er, met de kennis van nu, níet gekocht zijn?