De woensdag

Column: vanuit het perspectief van een ouder die elke avond voor drie meningen kookt.

Het gesprek over vlees en klimaat is ergens onderweg een geloofskwestie geworden. Je bent vegetariër of je bent het niet; je deugt of je hoort bij het probleem. Voor wie elke avond voor kinderen kookt, is die indeling vooral onpraktisch. Aan een gezinstafel wordt niet bekeerd. Daar wordt onderhandeld.

Daarom een bescheidener voorstel dan de bekering: de woensdag.

De cijfers rechtvaardigen dat kleine gebaar ruimschoots, want de verschillen per eiwitbron zijn groter dan vrijwel iedereen denkt. Rundvlees kost 25 tot 60 kilo CO2-equivalent per kilo, kip 6 tot 9, en vleesvervangers op basis van soja, erwt of tarwe blijven doorgaans steken op 2 tot 4, verpakking meegerekend. Tussen twee producten die op het bord ongeveer hetzelfde gat vullen, zit soms een factor twintig. Er is verder geen terrein in een huishouden waar zo'n factor te halen valt; de spaarlamp haalt er hooguit acht.

Eén vaste wisseldag doet daardoor meer dan het klinkt. Een gezin van drie dat wekelijks één rundvleesmaaltijd vervangt, bespaart 450 tot 750 kilo CO2 per jaar. Drie wisseldagen benaderen de uitstoot van duizenden autokilometers. Zonder dat iemand vegetariër werd, zonder dat er aan tafel iets is afgekondigd.

Dan de prijs, want die vraag komt altijd, en terecht. Kant-en-klare vervangers verliezen het soms van kiloknallervlees en winnen het meestal van kwaliteitsvlees. Maar de goedkoopste eiwitten van de hele supermarkt zijn hoe dan ook plantaardig: linzen, bonen, kikkererwten. Wie budget en geweten allebei serieus neemt, komt vanzelf uit bij een mengvorm, de ene dag een vervanger die onopgemerkt in het vertrouwde recept schuift (welke daarin het best slagen, houdt Risegoods bij), de andere dag een pan chili die toevallig ook de goedkoopste maaltijd van de week is.

Het duurzaamste effect staat intussen niet op het bonnetje. Kinderen ontlenen hun idee van 'gewoon eten' niet aan voorlichting maar aan herhaling. Wie opgroeit met bonenwraps op woensdag, vindt bonenwraps op woensdag later geen statement maar woensdag. Eetgewoonten zijn vermoedelijk het meest erfelijke stukje klimaatgedrag dat een huishouden bezit, geruisloos doorgegeven, generaties houdbaar.

Blijft over de vraag die het overdenken waard is, misschien vanavond nog, tussen het opscheppen en het eerste "ik lust dit niet" in: als niemand aan tafel het verschil proeft, wie houdt de woensdag dan eigenlijk tegen?