De groenste telefoon is al gemaakt
Column: vanuit het perspectief van een student wiens laptop belangrijker is dan zijn bed.
Er bestaat geen duurzame nieuwe smartphone. Dat is een vervelende mededeling voor fabrikanten die hun toestellen tegenwoordig in ongebleekt karton verpakken, maar de verhoudingen liggen nu eenmaal zo: 70 tot 85 procent van de klimaatimpact van een telefoon is al gemaakt vóór de doos opengaat. Mijnen, chipfabrieken, assemblagehallen, een nieuw toestel vertegenwoordigt 60 tot 90 kilo CO2 voordat het eerste bericht is verstuurd. Een laptop: 200 tot 300 kilo. Daar valt met spaarstand en een groene screensaver niets meer aan te redden.
Wie dit eenmaal weet, kijkt anders naar de jaarlijkse presentaties waarin een telefoon wordt onthuld die nauwelijks verschilt van zijn voorganger. De hele industrie is gebouwd op een ritme, om de twee jaar vervangen, dat nergens op stoelt behalve op gewenning en een aflopend abonnement. De klimaatklap zit niet in ons gebruik maar in dat ritme.
Het goede nieuws is dat het ritme te breken valt, en wel op twee manieren die elkaar versterken. De eerste is banaal: langer doorgaan met wat er al is. Vier jaar met een telefoon doen in plaats van twee halveert de productie-impact per gebruiksjaar; een nieuwe accu laten zetten is vrijwel altijd verstandiger dan een nieuw toestel. De tweede is refurbished kopen wanneer het echt op is. Dan blijft de fabriek dicht: opknappen, testen en verzenden kosten doorgaans minder dan een tiende van de impact van nieuw. Een refurbished telefoon scheelt zo 50 tot 80 kilo CO2, een laptop het drie- tot viervoudige, en 30 tot 50 procent van de prijs, wat in een scriptiejaar het verschil is tussen een fatsoenlijke machine en een pinautomaat die weigert.
De scepsis, tweedehands met een strik erom, is gezond, maar inmiddels achterhaald. Serieuze refurbishers publiceren conditieklassen, vervangen slijtdelen en geven één tot drie jaar garantie; wie wil weten welke aanbieders het vertrouwen waard zijn, kan bij de trendoverzichten van Risegoods terecht. Het risico is vergelijkbaar met nieuw. Alleen het gevoel bij het openen van de doos is anders, en dat gevoel is precies waar de industrie haar marges op bouwt.
Het minst opwindende klimaatadvies dat bestaat, is daarmee ook het effectiefste: niets kopen. En wie iets moet kopen: iets wat al bestaat.
De telefoon waarop dit gelezen wordt, doet het intussen gewoon. Wat mankeert eraan, werkelijk? En als het antwoord "niets" luidt, waar kwam dat verlangen naar een nieuwe dan vandaan?