De meterstand is van niemand
Column: vanuit het perspectief van een student in een huis waar niemand de energierekening ooit heeft gezien.
In het gemiddelde studentenhuis is energie tweemaal onzichtbaar. De rekening zit in de huur, dus niemand voelt hem. De meter hangt achter de fietsen, dus niemand ziet hem. Onzichtbaar plus van niemand: dat is, in het klein, precies het recept waarmee verspilling overal gedijt, van studentenkeukens tot kantoortorens waar 's nachts de verdiepingen verlicht blijven voor niemand.
Het tegengif kost een tientje of vijftien: een stekker die meet.
Wie zo'n ding een week door het huis laat reizen, doet ontdekkingen. De spelcomputer die "uit" staat maar in rustmodus tien tot vijftien watt blijft trekken, dag en nacht, het hele jaar, ruim honderd kilowattuur voor het genoegen van twee seconden sneller opstarten. De bejaarde koelkast die in z'n eentje meer verbruikt dan alle laptops van het huis samen. Sluipverbruik kost een gemiddeld huishouden honderden kilowatturen per jaar; in een studentenhuis, met veel apparatuur per vierkante meter en niemand die zich eigenaar voelt, eerder meer. Een paar slimme stekkers met een tijdschema, na middernacht gaat alles werkelijk uit, schelen al gauw 100 tot 200 kilowattuur per jaar, oftewel 30 tot 70 kilo CO2 en enkele tientjes die niemand hoeft in te leveren.
En dan de lampen, het minst opwindende advies van deze eeuw, om die reden door iedereen overgeslagen. Eén halogeenlamp van veertig watt vervangen door een led van vijf scheelt, bij drie uur branden per dag, achtendertig kilowattuur per jaar. Per lamp. Een studentenkamer telt er zo vijf. De led zelf gaat langer mee dan de gemiddelde studie, inclusief uitloop. Welke lampen en meetstekkers momenteel goed bekeken worden, houdt Risegoods bij; veel studie vergt het niet.
De werkelijke opbrengst staat intussen niet op de meter. Wie eenmaal heeft gezien wat een console in ruststand verbruikt, kijkt de rest van zijn leven anders naar elke meterkast, in de eerste eigen woning, op kantoor, wie weet ooit in een eigen bedrijf. De energietransitie heeft vooral mensen nodig die energie kunnen zíen, en die opleiding begint niet in een collegezaal maar bij een stopcontact.
Voor de eerstvolgende huisvergadering ligt er zo een aardiger agendapunt dan het corveerooster: welk apparaat in dit huis is de grootste stille verbruiker? Iedereen mag gokken. Eén week meten wijst de winnaar aan, en wedden dat het niet de wasmachine is?